De side-scan sonar is een
apparaat waarmee (verloren) objecten die zich op de bodem onderwater of zelfs in
de waterkolom bevinden in beeld kunnen worden gebracht. Ook objecten die zich
grotendeels in de bodem bevinden maar waarvan een klein gedeelte nog uit de
bodem steekt, kunnen gelokaliseerd worden. Voor objecten die volledig begraven
zijn in de bodem zonder uitstekende delen is side-scan ongeschikt. Hiervoor is
o.a. de sub-bottom profiler en/of de
magnetometer in te zetten.
Hoe werkt het:
Over het algemeen wordt onder
een side-scan sonar systeem verstaan; een torpedovormig lichaam, aangesloten op
een computer en/of printer. Deze wordt onder of achter een schip gesleept en
zend signalen uit om vervolgens de terugkerende echo hiervan te ontvangen.
De echo draagt alle
informatie in zich om een beeld te presenteren op een beeldscherm of printer en
afhankelijk van het systeem, soms zo zuiver dat het veel op een foto lijkt. Een
groot voordeel is dat de side-scan, evenals alle andere sonarsystemen, objecten
haarscherp in beeld kan brengen op relatief grote afstanden in bv. troebel of
zelfs zwaar door vuil verontreinigd water.
Het torpedovormige
lichaam ofwel towfish op de bovenstaande illustratie is in vooraanzicht getoond. De gele
bogen aan de rechterzijde illustreren het uitgezonden sonar signaal dat
overigens ook aan de linkerkant ontstaat. Dit patroon kan soms wel,
afhankelijk van enkele zaken,
1000 meter of meer overbruggen. De witte lijnen illustreren de
teruggezonden echo
van de uitgezonden geluidssignalen (geel) die weerkaatsen op het getoonde
scheepswrak en de bodem. Ook vissen en andere objecten in de waterkolom
kunnen een echo genereren.
Of bekijk eens een echte Side-Scan
Sonar opname waarin veel details te zien zijn:
Terminologie:
Fish of
Towfish: Hiermee wordt het torpedovormig lichaam bedoelt dat de
sonarsignalen uitzend en ontvangt.
Towcable:
Hiermee wordt de kabel die het torpedovormig lichaam voortsleept en de
zend/ontvang data draagt bedoeld.
Side-scan:
Letterlijk vertaald betekend dit "zijwaarts scannen". De side-scan is, zoals de
naam al aangeeft, bedoeld om op relatief grote afstanden van de towfish en aan
beide kanten ofwel zijdelings, objecten in beeld te brengen (zie illustratie)
Echo: Dit is
het signaal dat terugkaatst van een object en weer opgevangen wordt door de
towfish.
Depressor
wing: Dit is een "vleugel" ofwel een soort spoiler die op de towfish
gemonteerd wordt ten einde deze op grotere diepte te kunnen slepen door de extra
gegenereerde neerwaartse druk. De depressor wing zorgt soms ook voor meer
stabiliteit in turbulent water.
Cable clamp:
Een cable clamp is bedoelt om de towcable te kunnen bevestigen aan een punt op
het schip. De clamp is vaak zo gemaakt dat deze in staat is de kabel zeer snel
te laten vieren of juist binnen te halen.
YellowFin
Sportscan
Klik met
de linker muisknop op een foto voor meer informatie
Voor het
onderwater opsporen en inspecteren van uiteenlopende objecten, maakt
Metaldec International gebruik van de side-scan sonar.
Met de
side-scan sonar worden ook vaak een sub-bottom
profiler, imaging profiler maar ook diverse andere sonar systemen ingezet.
Daarnaast wordt
de metaaldetector en magnetometer veelvuldig ingezet bij diverse surveys.
Metaldec
International is tevens vertegenwoordiger in de Benelux van alle
Imagenex
sonar systemen waaronder de
Sportscan
en
YellowFin
side-scan sonar systemen.
Deze zijn
verkrijgbaar in
zowel:
Sportscan single frequency (330 kHz)
Sportscan dual frequency (330 / 800
kHz)
YellowFin
triple frequency
(260 / 330 / 770 kHz)
Een groot
voordeel is dat (vrijwel) alle elektronica in de towfish geïntegreerd is.
Alleen de Yellowfin maakt gebruik van een interface kastje om de
towfish te verbinden met de PC.
Het
voordeel is dat daardoor de Yellowfin een kabellengte aankan van
600 meter terwijl de Sportscan beperkt blijft tot 65 meter
towcable. Zelfs
met een oudere computer is het gegenereerde beeld goed uit te lezen, zonder
dure of zware recorder / plotter.
Daarnaast zijn ook verkrijgbaar:
Multibeam profilers
(Delta-T)
Sub-bottom profilers (DF-1030)
Imaging, Scanning and Profiling sonar's
Echo
sounders, Sector scanners en veel meer
Een kleine
greep uit de mogelijke side-scan sonar opsporing en/of inspectie
toepassingen.
Opsporing van:
Scheepswrak
of wrakdelen
Scheepsschroef
Vliegtuigwrak
of wrakdelen
Autowrak
Verloren
lading
Container
Drenkeling
Inspectie van:
Pijpleiding
Sluisdeur,
sluisdrempel, etc.
Bodem en
bodemstructuur
Baggervak
Flora
& Fauna
Waterbouwkundige
constructies, kunstwerken
Metaldec
International heeft in de loop der jaren een ruime ervaring opgebouwd in
het opsporen en inspecteren van objecten door gebruikmaking van een side-scan sonar, zowel nationaal als internationaal.
Tijdens dit surveywerk
wordt er gebruik gemaakt van een KLEIN 595 sidescan sonar met een
towfish (sensor) van 100 kHz en/of 500 kHz afhankelijk van de gewenste
situatie of een Imagenex 330 en/of 800 kHz.
Specificatie
Klein 595:
Bereik van
de 500 KHz towfish is max. 150 tot 300 meter.
Bereik van
de 100 KHz towfish is max. 400 tot 1000 meter.
De
standaard operationele diepte is 1000 meter.
Maximale
stralingshoek horizontale beam is 0,2 gr bij 500 KHz en 1 gr bij 100
KHz.
De recorder
De
recorder registreert de sonarbeelden en presenteert deze met behulp van de
interne thermische printer op film.
De recorder
wordt met behulp van een coax sleepkabel aangesloten aan de Towfish (sensor in torpedovorm)
die door het water achter, naast of voor het schip wordt gesleept.
Op de film
zijn diverse markeringslijnen in te stellen zodat een gelokaliseerd object
met bijvoorbeeld
een D-GPS ontvanger of markeringspunten gemakkelijk terug te vinden is.
Er zijn
diverse instellingen mogelijk die passen bij vrijwel elke situatie.
Black Laser Learning
Side-Scan sonar cursus op DVD
Metaldec
is vanaf september 2005 de Europese vertegenwoordiger van het
Amerikaanse bedrijf Black Laser Learning (zie
www.blacklaserlearning.com)
Het bedrijf stelt cursussen samen op
DVD voor de surveyor. De DVD's zijn bedoeld voor de beginnende maar ook
gevorderde gebruikers van de verschillende behandelde apparatuur.
In het huidige pakket zijn reeds 2
DVD's opgenomen die ieder afzonderlijk een geweldig mooie cursus
bevatten maar er volgt meer. Onderstaand is een lijst te zien van de
cursussen die binnenkort geleverd worden en degene die nu al
verkrijgbaar zijn.
Het lesmateriaal wordt voornamelijk
visueel gebracht met weinig tekst, veel animatie en zeer duidelijk.
Vrijwel alle zaken die met het onderwerp van de DVD te maken hebben
worden behandeld.
Verkrijgbaar:
Side-Scan Sonar
and Image Interpretation
Side-Scan Sonar and Magnetometers
surveys
Binnenkort
verkrijgbaar:
Subbottom Surveys
Single Beam Hydrographic Surveys
First Responder Search Operations
Advanced Magnetometer Data
Processing
(D)-GPS navigatie en
positionering met Tresco Enginering, België:
Metaldec International is al enkele
jaren bekend met het zeer bruikbare, gebruiks-vriendelijke maar zeker
ook betaalbare softwarepakket genaamd NaviChart
(voorheen
NaviGis)
Dit softwarepakket maakt het mogelijk
een goede gerichte survey uit te voeren met vele van de op deze website
getoonde detectie-apparaten waaronder sonar, magneto-meters en
metaal-detectie.
Thales-Navigation levert via Metaldec
International als dealer diverse bruikbare (E)(D)-GPS apparatuur maar
ook LRK zodat in combinatie met Tresco NaviChart er een bijzonder goed
en degelijk survey pakket ontstaat voor o.a. side-scan sonar
toepassingen en andere.
Sidescan sonar
afbeeldingen:
Onderstaand
zijn een aantal sidescan sonaropnamen te zien. Klik met de linker
muistoets op de afbeeldingen om deze te vergroten.